ارداویرافنامه
گردآوری: مسعود خیام
ترجمه: مسعود خیام
ارداویرافنامه (به زبان ساده) گردآوری و ترجمهٔ مسعود خیام توسط انتشارات نریمان منتشر شد.
ارداویرافنامه متنی ارزشمند و روایتی جذاب از سفر غیرعادی فردی به نام ارداویراف است که از سوی دینمردان برگزیده میشود تا مدتها پس از حملۀ اسکندر و تضعیف دین، به عوالم روحانی برود. او پس از بازگشت خواهد توانست دین را آنگونه که باید، تطهیر کند و حقایق دین را بار دیگر چیره گرداند. ارداویرافنامه طرح داستانی جالبی دارد که در گوشهوکنار دنیا، میتوان نمونههای مشابهش را یافت. باوجوداین، روایت این کتاب زرتشتی، ویژگیهای خاص خود را نیز دارد که آن را از دیگر آثار متمایز میکند.
پیش از این مترجمان دیگری این کتاب را ترجمه کردهاند. ترجمههای پیشین از این متن کهن، متناسب با فضای دانشگاهی و نیازهای دانشجویانی است که مشغول تحصیل در رشتۀ فرهنگ و زبانهای باستانیاند. ازینروی، شاید خواندنِ آن ترجمهها برای عموم علاقهمندان سخت و زمانگیر باشد. اینک انتشارات نریمان ترجمهای تازه از این کتاب ارزشمند را به قلم مسعود خیام روانۀ بازار کرده است. این ترجمه برخلاف ترجمههای پیشین، مناسب خوانندگان غیرمتخصصی است که میخواهند با این کتاب و محتوای آن آشنا شوند اما نیازی به نگاه تخصصی به متن ندارند. ازینجهت، این ترجمه میتواند خوانندگان فارسیزبانِ بیشتری را با متن ارداویرافنامه آشنا سازد. ارائۀ ترجمههای عمومیتر از متون کهن پهلوی و امروزیکردن آنها یکی از راههای ارزشمند برای شناساندنِ این متون مهجور به خوانندگان ایرانی است.
از متن کتاب:
ای ارداویراف! به زرتشتیان بگو که راه رستگاری یکی است، که آن هم پیروی از آیین پیشینیان است و سایر راههای دیگر بیراه و گمراهکننده است. راه پیشینیان راه راست و درست است. تنگ نیست، گشاد هم نیست، به اندازه است. این راه را بروید و از آن منحرف نشوید.
پندار نیک گفتارنیک کردار نیک
این است راه درست
ارداویرافنامه، به گفتار برخی ارداویرازنامه یا ارداویرافنامک نام یکی از کتابهای نوشتهشده به زبان پارسی میانه است که از پیش از اسلام بهجا مانده است. مضمون کتاب، اعتقادات عامهٔ ایرانیان پیش از اسلام دربارهٔ آخرت است. ویراف موبدی است که به دنیای پس از مرگ سفر میکند و اخبار آن را برای زندگان میآورد.
از آنجایی که دانته نیز در کتاب کمدی الهی سفر خود به برزخ، دوزخ و بهشت را توصیف میکند، برخی پژوهشگران بر این باورند که دانته در آفریدن اثر خود از منابع عربی یاری گرفته و آن منابع به نوبهٔ خود از ارداویرافنامه اقتباس کردهاند.
ارداویرافنامه به زبان ساده ترجمهٔ مسعود خیام در ۱۰۰ صفحه و با قیمت ۱۵۰ هزار تومان بهار ۱۴۰۴ توسط انتشارات نریمان روانهٔ کتابفروشیها شد.
مقدمهٔ مسعود خیام بر کتاب:
ارداويرافنامه از كتابهاى مهم دين زرتشت و يكى از مهمترين كتابهاى باستانى ايرانيان است. اين كتاب برخى اعتقادات ايرانيان زرتشتى را در مورد جهان آخرت نشان مىدهد. اغلب زرتشتيان به ارداويرافنامه اعتقاد دارند. كتاب به زبان و خط پهلوى ساسانى است و گزند تاريخ و فرسايش روزگار را دوام آورده. نويسندهى نابغهى كتاب هيچ رد پايى از خود بهجا نگذاشته و ناشناس باقى مانده. نام توليد كنندگان بسيارى از هنرهاى ايرانى و بزرگان اين سرزمين معلوم نيست. گروهى خود ارداويراف را نويسندهى اين كتاب مىدانند و عدهاى نيز معتقدند ارداويراف شخصيتى افسانهاى است كه نويسنده براى بيان مقاصد خود به كار گرفته. اردا به معناى مقدس، ويراف به معناى خردمند و ارداويراف به معناى خردمند مقدس است. بسيارى از زرتشتيان ارداويراف را شخصيتى واقعى و پيامبر مىدانند. آنان معتقدند حوادث اين كتاب واقعا رخ داده. «زرتشت بهرام پَژدو» از شاعران قرن هفت هجرى ارداويرافنامه را به شعر فارسى نوشته است :
به نظم اين قصهى ارداى ويراف بگو تا زين سخن نامى شود صاف
سفرهاى ماورايى و آخرالزمانى و فانتزىهاى گشتوگذار در دنياى پس از مرگ از ديرباز مورد علاقه بوده و در انواع افسانه و خرافه ديده مىشود. اين سفرنامهها نزد معتقدان به اديان مربوطه اغلب جزو مقدسات بهشمار آمده و ارداويرافنامه نمونهى زرتشتى آن است.
فكر سفر به دنياى ارواح از قديم وجود داشته است. در «اوديسه» هومر، اوليس پهلوان در بازگشت از جنگ تروا پس از يك سلسله ماجرا به دنياى زيرزمينى مىرود. در «انهايد»، شاهكار ويرژيل شاعر بزرگ لاتين، انسان زنده به دنياى ارواح مىرود. در يونان و روم انواع افسانههاى ماورايى و آخرالزمانى وجود داشته كه گاه مورد تمسخر واقع مىشده. بزرگان و بعضا پيامبران به سفرهاى ماورايى و آخرالزمانى رفتهاند. زندگىنامهى زئوس و خدايان المپ و افسانههاى مربوطه جزو مقدسات اديان ستارهپرستى محسوب مىشد. افلاتون و پلوتارك نيز به اين سفرها اشاره كردهاند. در انجيل، پولس رسول به آسمان و بهشت سفر مىكند. در قسمت پطروس رسول، عيسىبنمريم به دوزخ مىرود. معراج پيامبر اسلام(ص) نيز بسيار مشهور است. سفر ماورايى در «مصيبتنامه»، اثر عطار نيز وجود دارد. در «سيرالعباد الىالمعاد»، اثر سنايى غزنوى، شاعر با راهنمايى استاد خود به آن دنيا مىرود و در بازگشت مشاهدات خود را مىگويد. مشهورترين نمونهى سفر به دنياى ديگر «كمدى الهى» دانته است. دوزخگردى مورد علاقهى بسيارى از هنرمندان بوده است. در موسيقى، دوزخگردى اپراى تانهاوزر واگنر معروف است. گوته در فاوست با مفيستو برخورد مىكند. در لايهى پنهان رمان برادران كارامازوف داستايوفسكى، هم خدا و هم شيطان حضور پيدا مىكنند، به طورى كه مىتوان استنتاج كرد رمانى آخرالزمانى يا «آنجهانى» است. كتاب ماورايى «دوزخ غزلهاى سليمان» نمونهى ديگر دوزخگردى است.
چارلز فرانسيس هورن (1942-1870) پروفسور زبان و ادبيات انگليسى در سيتى كالج نيويورك بود. او بيش از صد كتاب چند جلدى در تاريخ ادبيات يا نوشته يا ويرايش و سرپرستى كرده. «كتب مقدس و ادبيات نخستين مشرق زمين» از مراجع مهم شرقشناسى، اثر اوست. در بخش «ادبيات باستانى ايران» كتاب ارداويرافنامه به انگليسى معاصر و روان ترجمه شده است.
كتاب مشهور مارتين هاوگ مورد استفادهى اغلب پويندگان راه ارداويراف قرار گرفته. مقالهى مقدماتى و مفصل اين كتاب بسيار روشن كننده است و بحث و بررسى كامل آن به نوشتن كتابى جداگانه نياز دارد.
در رسالهى الغفران (آمرزش) ابوالعلاء معرى، شاعر و فيلسوف عرب، شخصى به دوزخ رفته و شيطان را ملاقات مىكند. مقالهى استاد محمد معين در مقدمهى كتاب غلامرضا رشيد ياسمى، برخى رازها را برملا مىكند.
كلام آخر اين كه زبان و خط پهلوى بلد نيستم.
مسعود خيام
| نام کتاب : | ارداویرافنامه |
| گردآوری: | مسعود خیام |
| مترجم : | مسعود خیام |
| شابک : | 9786229099186 |
| قطع : | شومیز |
| تعداد صفحه : | 100 |
| سال انتشار شمسی : | 1404 |
| نوع جلد : | رقعی |
| سری چاپ : | 1 |
| قیمت : | 150 هزار تومان |
www.narimanpub.com
https://t.me/narimanpub
